Dr Wites zajmuje się głównie azjatycką częścią Rosji. I ta właśnie część wyludnia się w największym tempie. Obecnie za Uralem na 12 mln km² mieszka ok. 30 mln ludzi. Według niektórych rosyjskich naukowców rosyjski Daleki Wschód jest nadal przeludniony (sic!). Od wielu dziesięcioleci wprowadzano, a najczęściej zsyłano tam ludzi, którzy musieli żyć w fatalnych warunkach. Dr Wites, który napisał pracę doktorską na temat wyludniania azjatyckiej części Rosji, przeprowadził wiele wywiadów z mieszkańcami tego regionu.

Z rozmów wynikało, że większość Rosjan chciałaby się wyprowadzić z tej części kraju. Ci, którzy mogli (tzn. dysponowali wystarczającymi środkami finansowymi oraz mieli odpowiednie znajomości) już wyjechali do krajów Europy Zachodniej lub do europejskiej części Rosji. Przyczyny tego procesu są proste. Największym wrogiem człowieka na tych terenach jest ostry, nieprzyjazny klimat. Zimy trwają bardzo długo, lata są krótkie, a w pasie nadmorskim (np. w obwodzie magadańskim) niebo jest wiecznie zachmurzone, co wpływa depresyjnie na ludzką psychikę. Co więcej gospodarka na Dalekim Wschodzie Rosji upadła. Ludzie nie mają żadnych perspektyw i tylko marzą o ucieczce za Ural.

Złą sytuację gospodarczą dopełniają patologie społeczne. W wielu regionach Rosji liczba małżeństw zawieranych w ciągu roku jest niższa od liczby rozwodów. Aborcja nie ma prawie żadnych ograniczeń prawnych (rocznie dokonuje się ponad 2 mln (!) zabiegów), a liczba osób w wieku przedprodukcyjnym (tzn. poniżej 20 r.ż.) spadła o ponad 50% w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Dr Wites wyjaśnił, że fotografię pijanego Rosjanina, która pojawiła się w pokazie slajdów, umieścił tam nie po to, by wyśmiać tego człowieka, lecz aby w jakiś sposób zobrazować ten zbierający ogromne żniwo problem. Z powodu zatrucia alkoholowego umiera w Rosji ponad 30 tys. osób rocznie, a średnia długość życia mężczyzn wynosi w tym kraju 54 lata. Nasz gość podkreślił, że tak niskie wskaźniki długości życia poza Rosją mają tylko niektóre kraje Afryki subsaharyjskiej, a Rosja znajduje się przecież w prestiżowej grupie państw G8 (tworząc zaledwie 0,6% światowego PKB podczas gdy pozostałe państwa G8 – 66%). Skutkiem m.in. spożywania nadmiernych ilości alkoholu jest również najwyższy na świecie wskaźnik zgonów z nienaturalnych przyczyn (m.in. zabójstwa, samobójstwa, wypadki).

W drugiej części, studenci, uczestnicy spotkania, zadawali pytania. Jedno z nich dotyczyło presji ekonomicznej Chin. Dr Wites już wcześniej zaznaczył, iż tereny rosyjskiego Dalekiego Wschodu są rzadko zaludnione, natomiast w chińskich prowincjach graniczących z Rosją żyje ok. 300 mln ludzi. W ostatnich latach coraz więcej Chińczyków prowadzi działalność gospodarczą w Rosji uciekając się nieraz do brania fikcyjnych ślubów z Rosjankami, co pozwala im na osiedlenie się po drugiej stronie granicy. Według oficjalnych danych w Rosji mieszka obecnie ok. 35 tys. Chińczyków, według nieoficjalnych – nawet 10 mln.

Inne pytania dotyczyły zróżnicowania etnicznego Rosji oraz zagrożenia islamizacją kraju. Nasz gość podkreślił, iż sytuacja demograficzna narodów kaukaskich czy ałtajskich jest o wiele lepsza niż narodów słowiańskich w Rosji. Jednakże wpływ islamu może się tylko zwiększyć, na pewno nie będzie dominował. Rosjanie stanowią w Rosji nadal znaczną większość społeczeństwa i długo to się nie zmieni.

Jednym z ostatnich zagadnień, jakie poruszył gość naszego ośrodka była problematyka tajnych miast w Rosji, których w czasach Związku Radzieckiego istniała cała sieć. Niestety jedna godzina zegarowa to zbyt krótki czas, aby móc opowiedzieć o wszystkim, zwłaszcza jeżeli posiada się tak wszechstronną i kompleksową wiedzę na temat Rosji, jak ma nasz gość.

Spotkanie przebiegało w bardzo dobrej atmosferze. Wszyscy słuchali z wielkim zainteresowaniem tego, co dr Wites miał nam do powiedzenia. W podsumowaniu nasz gość stwierdził, że pomimo niektórych działań, jakie państwo rosyjskie podejmuje w celu powstrzymania niekorzystnych tendencji demograficznych (chodzi m.in. o tzw. „becikowe”) nikt z uczestników spotkania już chyba nie wątpi w to, że katastrofa demograficzna w Rosji po prostu stała się rzeczywistością.

Relacjonował Adam Sołomiewicz, student IV roku geografii na UW